ROL-GÖREV-BAĞLAM-FORMAT: Mükemmel Prompt Formülü

Yapay zekadan tutarlı, kullanılabilir cevap almak için 4 unsuru kapsayan bir formül var. Bir kez öğrenirseniz tüm prompt’larınızda kullanırsınız.

Formül

Rol     → AI'a kim olduğunu söyle
Görev   → Ne yapmasını istediğini açıkla
Bağlam  → Durumu/kısıtları paylaş
Format  → Çıktının yapısını belirt

1. Rol

AI’a bir kimlik vermek, cevabın tonunu, perspektifini ve uzmanlık seviyesini belirler.

İyi:  "Sen 15 yıllık deneyimli bir Türkçe SEO editörüsün."
Kötü: "Bana yardım et."

Rol Örnekleri

• “Sen kıdemli bir backend yazılım geliştiricisisin (10 yıl Node.js)”
• “Sen tecrübeli bir kurumsal iletişim danışmanısın”
• “Sen TOEFL koçluğunda 8 yıllık deneyimli bir İngilizce öğretmenisin”

2. Görev

Ne yapacağını net ve eylem fiiliyle söyleyin.

İyi:  "Aşağıdaki blog yazısını daha akıcı hale getir."
Kötü: "Bu yazıya bak."

Eylem Fiilleri

• Yaz, üret, oluştur, hazırla
• Analiz et, değerlendir, karşılaştır
• Özetle, sınıflandır, çıkar
• Düzelt, iyileştir, optimize et
• Çevir, açıkla, basitleştir

3. Bağlam

Durumu açıklayın — AI’ın “tahmin etmesi” gerekmesin.

İyi:  "Bu yazı 3 yıl yazılım deneyimi olan teknik kullanıcılar için. Marka tonumuz: dostane ve uzman."
Kötü: (hiçbir şey deme)

Bağlam Bileşenleri

• Hedef kitle (kim okuyacak?)
• Marka/kişisel ton
• Kısıtlar (uzunluk, dil, format)
• Yapmayacağı şeyler (“klişe ifadelerden kaçın”)
• Önceki adımlar (varsa)

4. Format

Çıktının yapısını açıkça belirtin.

İyi:  "Çıktıyı şu yapıda ver:
1. Özet (50 kelime)
2. 3 ana madde
3. Eylem önerisi (1 cümle)"
Kötü: "Cevabı ver."

Format Örnekleri

• Markdown / paragraf / liste
• JSON / tablo / CSV
• Kelime sayısı sınırı
• Karakter limiti
• Başlık hiyerarşisi

Tam Örnek

[ROL]
Sen 10 yıllık deneyimli bir Türkçe blog editörüsün. SEO ve okuyucu deneyimi uzmansın.

[GÖREV]
Aşağıdaki taslak blog yazısını profesyonel bir yazıya dönüştür.

[BAĞLAM]
- Hedef kitle: 25-40 yaş, küçük işletme sahipleri
- Marka tonu: dostane, uzman, pratik
- SEO anahtar kelimesi: "küçük işletme AI"
- Klişe ifadelerden kaçın ("günümüz teknolojisinde", "her geçen gün")
- Pasif sesi azalt
- Birinci el deneyim için yer bırak ([ÖRNEK ANEKDOT] gibi placeholder ekle)

[FORMAT]
- Markdown
- 1200-1500 kelime
- 5 H2 başlık + 2-3 H3 alt başlık
- FAQ bölümü (5 soru)
- Sonuç bölümü
- Meta description önerisi (155 karakter)

[TASLAK]
[içeriği buraya yapıştır]

Bu prompt 5 dakikalık iyileştirme yerine mükemmel sonuç verir.

Yaygın Hatalar

1. Hiç rol vermeme: Generic asistan cevabı
2. Görev belirsiz: “Yardım et” yerine “X’i yap”
3. Bağlam yok: Model alakasız yorum yapar
4. Format eksik: Cevap rastgele uzunluk/yapıda gelir

Kısa Versiyon (Basit Görev)

Her görevde 4’ü birden gerekmez:

Çeviri: “Aşağıdaki paragrafı doğal İngilizce’ye çevir, ton resmi.”
(Rol: yok / Görev: çevir / Bağlam: ton / Format: paragraf)

Hesaplama: “12 + 34 kaç eder?”
(Sadece görev)

Pro Versiyon

Önceki formülü genişletip ekleyin:

• Örnekler (few-shot): 2-3 örnek yapı göster
• Negatif liste: “Şunları YAPMA”
• Adım adım: “Önce X düşün, sonra Y yap”
• Output validation: “Cevabını şu kriterlere göre kontrol et”

Sonraki Adımlar

• Few-shot Prompt Nasıl Yazılır?
• Sistem Prompt Yazma Rehberi
• Prompt Kontrol Listesi: 7 Adım
• Prompt Nedir?

Özet

ROL-GÖREV-BAĞLAM-FORMAT formülü, profesyonel AI kullanımının temelidir. Bir kez içselleştirirseniz prompt yazımı 10x verimli olur. Hatırlatma: Karmaşık görevde 4’ü de gerekli, basit görevde 1-2 yeter. Önemli olan: AI tahminde bulunmasın, siz açıkça söyleyin.